İrana hava zərbələri endirmiş Amerika bombardmançı təyyarələrinə ev sahibliyi edən Fairford hərbi hava bazasının ətrafında sentyabrın sonunda baş vermiş hadisə bir daha diqqəti Avropadakı hava bazalarının bu müharibədəki roluna yönəldib.

Britaniya polisi hadisə ilə əlaqədar Böyük Britaniya və İran vətəndaşlığı olan bir nəfəri saxlayıb.

Daha əvvəl Böyük Britaniyanın Baş naziri Andy Burnham İranın hadisədə iştirak etdiyini göstərən "güclü sübutların" olduğunu bildirmişdi. Tehran isə bu iddiaları rədd edib.

Həmin vaxt Britaniyadakı Fairford bazasının yaxınlığında üç şübhəli avtomobilin görüldüyü barədə məlumat verildikdən sonra, sentyabrın 27-də səhər saatlarında yaşları 23-25 arasında dəyişən beş britaniyalı kişi partlayıcı maddələrlə əlaqəli cinayətlər törətmək və "terror aktına hazırlaşmaq" şübhəsi ilə saxlanılıb.

Onların hamısı bir gün sonra girov müqabilində sərbəst buraxılıb.

Polis avtomobillərdə müəyyən miqdarda benzin olduğunu, lakin heç bir partlayıcı qurğunun aşkar edilmədiyini bildirib. Həmçinin saxlanılan şəxslərdən birinin polisə təcili yardım xətti vasitəsilə zəng etdiyi məlum olub.

Fairford bazasının əhəmiyyəti müharibənin əvvəlindən etibarən İran ərazisinə qarşı birbaşa ABŞ əməliyyatlarında istifadə olunan bazalardan birinə çevrilməsi ilə bağlıdır.

BBC News Azərbaycancanın xəbərlərini indi telefonunuzda ala bilərsiniz.

İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) iyul ayında məhz Fairford bazasının adını çəkərək İranı bombalamaq üçün istifadə edilən bazaların "qanuni hədəf" olacağı barədə xəbərdarlıq etmişdi.

Avropadakı hava bazaları yalnız İrana hücumlarda rol oynamayıb.

Portuqaliyadakı Lajes, Almaniyadakı Ramstein və Yunanıstandakı Souda kimi bəzi bazalar daha çox ABŞ-ın dəstək şəbəkəsinin tərkib hissəsi kimi fəaliyyət göstərib.

Bu bazalardan döyüş təyyarələrinin yerləşdirilməsi, havada yanacaqla təminatı, texniki xidməti və logistika dəstəyi üçün istifadə olunub.

İspaniya, Fransa və İtaliya kimi bəzi ölkələr isə ABŞ-ın öz ərazilərindən və hərbi bazalarından döyüş məqsədləri üçün istifadə etməsinə məhdudiyyətlər qoyub. Bu isə bəzi hallarda Washington ilə gərginliyə və fikir ayrılıqlarına səbəb olub.

Polşadakı Şərq Araşdırmaları Mərkəzinin (Center for Eastern Studies) məlumatına görə, qüvvələrin böyük hissəsi birbaşa ABŞ-dan göndərilsə də, Avropadan Yaxın Şərqə köçürülən hərbi qüvvələr regiondakı bütün ABŞ qüvvələrinin təxminən beşdə birini təşkil edib.

Avropa həmçinin müharibə zamanı ABŞ əməliyyatları üçün mühüm hava dəstəyi və yanacaq doldurma mərkəzinə çevrilib.

Müharibənin ilk günlərindən etibarən Fairford ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarında mühüm rol oynayıb.

Martın 6-dan başlayaraq ABŞ-a məxsus B-1B Lancer bombardmançı təyyarələri Qlosterşirdəki bazada yerləşdirilib və buradan İrandakı raket hədəflərinə zərbələr endirilib.

Martın 9-da onlara B-52 bombardmançıları da qoşulub. Uçuş məlumatlarına və açıq mənbələrdəki informasiyaya görə, martın 13-dək Fairford bazasındakı bombardmançı təyyarələrin sayı 12 B-1B və 6 B-52 olmaqla, ümumilikdə 18-ə çatıb.

Bu yerləşdirmə ABŞ-ın fevralın 28-də başlatdığı "Epic Fury" ("Əzəmətli Qəzəb") əməliyyatının bir hissəsi olub.

ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi, general Dan Keene bildirib ki, qırıcı və bombardmançı təyyarələrdən tutmuş yanacaq dolduran və elektron müharibə təyyarələrinədək 100-dən çox hava vasitəsi koordinasiyalı şəkildə, vahid əməliyyat dalğası kimi yerləşdirilib.

Onun sözlərinə görə, əməliyyatın ilk 24 saatı ərzində komanda mərkəzləri, ballistik raket bazaları, İranın kəşfiyyat infrastrukturu və hərbi dəniz qüvvələri də daxil olmaqla, 1000-dən çox hədəfə zərbələr endirilib.

Müharibənin başlanğıcında B-2 bombardmançıları da ABŞ materikindən havaya qalxaraq 37 saat davam edən gediş-gəliş missiyaları həyata keçirib.

Böyük Britaniya müharibənin ilk saatlarında başlanğıc hücumlarında iştirak etmədiyini israrla bəyan edirdi.

Lakin martın 1-i axşamı ölkənin o zamankı Baş naziri Keir Starmer bildirib ki, London Washingtonun İranın raketlərini və onların buraxılış qurğularını sıradan çıxarmaq məqsədilə Britaniyanın hərbi bazalarından istifadə olunmasına dair müraciətini qəbul edib.