Amerika Birləşmiş Ştatlarının mülki aviasiya sistemində baş verən qəfil və miqyaslı nasazlıq ölkənin hava nəqliyyatını iflic vəziyyətinə salıb. Hava hərəkətini idarə edən mərkəzi sistemlərdə yaranan ciddi problem səbəbindən bütün ölkə üzrə təyyarələrin uçuşlarına müvəqqəti qadağa qoyulub.

NOCOMMENT.az xəbər verir ki, ABŞ Federal Aviasiya Administrasiyasının (FAA) qərarı ilə ölkə miqyasında hava limanlarında qalan heç bir təyyarəyə havaya qalxmağa icazə verilməyib. Yalnız səfərdə olan hava gəmilərinin təhlükəsiz enişinə şərait yaradılıb.

Məlumata görə, böhran yerli vaxtla saat 15:53 radələrində başlayıb. "FlightAware" platformasının yaydığı rəqəmlərə əsasən, cəmi iki saat ərzində 1100-dən artıq reys ləğv edilib, təxminən 10 min uçuşda isə gecikmələr qeydə alınıb. Sərnişinlər hava limanlarında böyük sıxlıq və xaotik vəziyyətlə üzləşiblər.

Səbəb nədir: Kiberhücum, yoxsa köhnəlmiş texnologiya?

Hadisədən dərhal sonra Vaşinqtonda intensiv araşdırmalara başlanılıb. Sosial mediada böhranın arxasında kiberhücumun və ya süni intellekt sistemlərindəki qüsurların dayandığına dair iddialar səslənsə də, rəsmi qurumlar bu versiyaları təkzib ediblər.

Nəqliyyat naziri Şon Daffi Ağ Evdə keçirilən brifinqdə problemin əsas kökünün köhnəlmiş avadanlıqlarda olduğunu açıqlayıb. Nazir bildirib ki, dispetçerlərin təyyarələrlə əlaqəsini və koordinasiyasını təmin edən rabitə şəbəkəsində nasazlıq baş verib. Onun sözlərinə görə, Amerikanın mövcud hava hərəkətini idarəetmə infrastrukturunun tam yenilənməsi üçün təqribən 50 milyard dollar lazım gəlir.

Daxili təhlükəsizlik naziri Markveyn Mallin də hadisənin kiberdiversiya ilə əlaqəli olmadığını vurğulayıb. O, sistemin tam bərpasının müəyyən vaxt aparacağını və dərhal həll oluna biləcək məsələ olmadığını etiraf edib.

Trampdan sərt reaksiya

ABŞ prezidenti Donald Tramp da baş verənlərə sərt münasibət bildirib. O, ölkənin nəhəng aviasiya sisteminin illərdir köhnəlmiş və etibarlılığını itirmiş avadanlıqlarla idarə olunduğunu, bunun isə böyük təhlükə mənbəyi yaratdığını qeyd edib.

İlkin ehtimallara görə, texniki qüsurun başlanğıc nöqtəsi Çikaqo hava limanları şəbəkəsindəki naviqasiya və siqnalizasiya sistemləri ilə əlaqəli olub.

Hazırda ABŞ-da təyyarələrin havaya qalxmasına mərhələli şəkildə yenidən icazə verilir və hava limanlarının iş rejimi bərpa olunur. Lakin yaranmış nəhəng qrafik qarışıqlığı səbəbindən gecikmələrin hələ bir müddət davam edəcəyi gözlənilir. Hadisə dünyanın aparıcı supergücünün belə kritik infrastrukturların köhnəlməsi fonunda nə qədər həssas və qorxunc risklərlə üz-üzə qala biləcəyini bir daha göz önünə sərib.

Əli Səfərli,
NOCOMMENT.az